Tag Archief van: cultureel

Geen business as usual, wel kunst maken?

Functionele tranen, de ui als basis voor je conceptontwikkeling

Functionele tranen, de ui als basis voor je conceptontwikkeling

Fondsen: “Denk vooraf na over een alternatief.”

Het is niet niks, in onzekere tijden een nieuw project starten. Toch is er veel kunst gemaakt de afgelopen tijd en zijn fondsen bereid innovatieve projecten te ondersteunen. Echter vragen ze ook steeds vaker om plannen bestendig te maken tegen wisselende maatregelen. Maar ook bijvoorbeeld de Rotterdamse Stichting Bevordering van Volkskracht vraagt al vooraf een alternatief plan, mocht er een kans zijn dat het project door een verscherping van nieuwe maatregelen beïnvloed wordt. En dat houdt in dat je daar al rekening mee moet houden in de kern, de oorsprong van je artistieke (of sociaal, maatschappelijke, culturele) idee. Daarom hier een eerste ‘tool’ voor je conceptontwikkeling, waarmee je zelf helder krijgt hoe je het kan aanpakken en hoe je het concept ook daadkrachtig kan communiceren.

Je projectplan in de vorm van een ui

Eerder schreven wij al over een Ui-begroting, om onzekere inkomsten een meer zekere basis te geven. Dit principe kan je ook toepassen in conceptontwikkeling.

Start met de kern

Wat is de basis, de kern van je plan? Kortom: wat is het minimum aan voorwaarden en toegestane (inter)acties die je nodig hebt om je idee te realiseren? Dat is de binnenkant van de ui. En daar moet je een haalbaar en realistisch productieplan bij kunnen maken. Wil je met je publiek gaan knuffelen? Dan is het goed alvast je plannen uit te werken, maar neem een tijdspad op dat wellicht pas in 2022 van start gaat. Wil je een installatie maken met één bezoeker per keer? Dan gooit wellicht alleen een volledige lockdown roet in het eten (en zorg je er idealiter voor dat je een planning hebt, waarbij je project gemakkelijk een paar weken op pauze kan.)

En bouw dan je ui op

Ben je klaar met de kern? Dan is het tijd om te gaan bouwen, de schillen aan te brengen. Is het jouw initiatief als kunstenaar om die installatie te bouwen, maar zou je graag samenwerken met een internationale kunstenaar? Dan is dat een eerste schil. Die kan afgepeld worden bij een code oranje of rood, terwijl het project nog steeds staat. Hetzelfde geldt voor een educatief randprogramma met sprekers of meerdere bezoekers, of een extra toonmoment op een festival.

Bijvoorbeeld

Zo kan je bij het Groningse dansgezelschap Club Guy en Roni de nieuwe productie Swan Lake zowel live als online ervaren. En tijdens de laatste sluiting van de theaters alleen online. De live ervaring is een deel van de schil, die afgepeld kan worden wanneer nodig.

Stating the obvious

Deze tool is geen hogere wiskunde, maar dit soort aanpassingen gebeuren in een normale situatie vaak lineair, zijn onderdeel van je proces. Nu is het slim vooraf al in het midden van deze mogelijke veranderende situaties te gaan staan. Bouw aan een stevige basis met interessante flexibele mogelijkheden. En voorál, communiceer dit helder en concreet naar partners en fondsen.

Na jaren waarin toegankelijkheid en publieksvergroting centraal stonden is er weer heel veel ruimte voor experiment en innovatie. Maak daar gebruik van! Maar let op: soms werkt het ook gewoon niet, is je nieuwe project niet geschikt voor deze onzekere periode. Daarom behandelen we over twee weken: Van recylen naar upcyclen, wees creatief met bestaand materiaal.

Mond-tot-mond reclame start bij jou!

Veel kleinere culturele projecten zijn in het bereiken van het juiste publiek voor een groot deel afhankelijk van goede mond-tot-mond reclame. Afhankelijk zijn van deze ‘verdiende’ middelen (in tegenstelling tot ‘betaalde’ middelen als advertenties  of  ‘eigen’ middelen als posters -) lijkt passief, of geluk hebben. Maar, goed nieuws, dat is het niet (alleen.) Jij staat zelf aan de start van wat mensen over jouw werk of project vertellen. Vijf tips:

1: Maak bijzonder werk. (Natuurlijk.)

2: Vertel een goed verhaal (aan de pers.) Zet een stap verder dan het aankondigen van je opening, expositie, concert. Lever een rechtenvrij interview aan, schrijf een actueel artikel, zorg voor mooie foto’s. Of nodig eens iemand anders vooraf uit om over jou te schrijven of vertellen. Vergeet dan niet de grote hoeveelheid bloggers en vloggers die het online universum bevolken. Of juist de lokale radio.

3: Leef je in in de onbekende bezoeker. Hoewel de drijfveren van de kunstenaar vaak interessant zijn (zie alleen al het standaard grote interview in het Volkskrant Magazine) zijn ze niet altijd perse een aanleiding ook jouw evenement te bezoeken. Denk na over wat de bezoeker ervaart als hij of zij naar jouw project komt. Waarom zou hij of zij van de bank af komen, schoenen aantrekken en door de regen gaan om jouw werk te bekijken? Wat haalt hij of zij daaruit? En waarom is dat beter dan Netflix? Of de sportschool? Communiceer daar vervolgens op een heldere manier over.

4: Zorg dan dat je iets te delen hebt. Kijk eens goed naar je eigen (online) middelen. Haal je daar echt het meeste uit? Is alles up-to-date? Of zijn er meer manieren om dat mooie verhaal en die bijzondere ervaring te communiceren. (Vergeet niet dat herhaling belangrijk is, één Facebookpost is echt niet genoeg.) Er zijn wellicht mensen die je kunnen helpen je middelen actueel te houden. Misschien zijn er vrijwilligers die graag eens een nieuwsbrief schrijven? Of is er een goede fotograaf die een dagje je Instagram account wil overnemen?

5: Geef het een klein zetje. Als je nou een goed verhaal hebt en de beleving van de toeschouwer helder in beeld, zorg dan dat je niet afhankelijk bent van de good-will van de pers en je bestaande publiek en netwerk. Onderhandel een last-minute deal voor een ‘advertorial’ in de lokale krant of promoot met een klein budget een aantal mooie artikelen op Sociale Media.

Vrienden voor het leven – tips and tricks

ABN AMRO Uitmarkt Businessdag
Vriendenverenigingen en steunfondsen zien we vaak als chique onderdelen van grote en bekende organisaties. Toch kan een vriendenvereniging ook voor een kleinere stichting interessant zijn. Een aantal van de grootste spelers (het Rijksmuseum, EYE, het Van Gogh Museum, het Concertgebouw en de ABN AMRO) gaven een deel van hun geheimen prijs tijdens de ABN AMRO Uitmarkt Business dag van de Uitmarkt. Ik trok mijn nette kleren aan en ging erheen om voor jullie een tipje van de sluier op te lichten.

Eerst denken, dan doen
Hoewel de sprekers het op veel punten eens waren, kwamen ze er niet uit of de poule van mogelijke donateurs nou een grote of een kleine vijver is, waarin veel of weinig wordt gevist. Feit is wel dat elke euro maar 1 keer uitgegeven kan worden en er meer kapers op de kust zijn (om even in de watermetaforen te blijven). Om een succesvol vriendensysteem op te richten werd dus vooral benadrukt dat je vóóraf goede plannen maakt.

Let bijvoorbeeld op:

  1. Wat je wilt bereiken met je vriendenvereniging. Wil je je draagvlak verbreden (een groter publiek aan je binden) of wil je substantiële financiële bijdragen verzamelen? Dit zijn twee verschillende dingen die een andere aanpak vereisen.
  2. Wat het gaat kosten. In het opzetten en onderhouden van je vriendenvereniging gaat een hoop tijd en geld zitten. Levert die investering ook op wat je verwacht? Kortom: wat is je rendement?
  3. Op wie je je richt. Zoek je naar veel mensen met weinig geld of weinig mensen met veel geld? In sommige gevallen sluiten deze groepen elkaar uit, als je bijvoorbeeld kijkt naar exclusiviteit voor grote donateurs.

Tip: onderzoek eerst in je eigen netwerk op wat voor manier je je bestaande fans en vrienden aan je kunt binden en hoe je hen van dienst kunt zijn. Zij kunnen vervolgens als ware ambassadeurs weer hun eigen netwerk voor jou inzetten.

Pas op: Zoals altijd is het is het het spannendst als het mis gaat (zeker bij deze grote iconen, waar we stiekem toch een beetje jaloers op zijn). Iedereen zat op het puntje van zijn of haar stoel toen zowel het Van Gogh Museum als het Concertgebouw vertelden over ruziënde vriendenverenigingen die zich afkeerden van de organisatie zelf. De boodschap: realiseer je dat je een lange relatie aangaat met je vriendenvereniging, waar je niet zomaar meer vanaf komt. Begin niet overhaast.

Een laatste tip: Nog niet helemaal toe aan een vriendenvereniging? Volg het voorbeeld van het Van Gogh Museum en geef je vaste bezoekers de mogelijkheid een kleine donatie te maken op het moment dat ze een kaartje kopen. Wie weet groeien deze mini-donateurs straks uit tot vrienden voor het leven.

Vitaminen voor cultureel ondernemers

Het gaat goed… toch?

Stel, je bent gestart als cultureel ondernemer en tegen de ideeën van de populaire opinie en bezorgde ouders in gaat het wonderwel goed. Je hebt verschillende opdrachtgevers, bent lekker aan het werk en moet misschien af en toe wel nieuwe opdrachten weigeren omdat je te druk bent. Niets aan de hand zou je zeggen, lekker van genieten. Maar wil je op de lange termijn op deze manier blijven werken en liever nog, groeien, dan moet je als cultureel ondernemer zakelijk gezond blijven en steeds nieuwe (betere, leukere, mooiere) opdrachtgevers aantrekken. In fancy bedrijfstaal: ‘stilstand is achteruitgang’. Daarom 6 ingediënten voor je dagelijkse zakelijke fruitsalade. Ze klinken misschien simpel, maar wees eens eerlijk, welke vitaminen mis jij?

  1. Vergeet niet te blijven investeren in jezelf. Plan daarom een aantal vaste momenten in de week of maand waarop je dingen doet die voor jou belangrijk zijn (administratie, marketing, scholing). Zet deze momenten in je agenda (echt!), zodat ze niet stiekem elke keer onderaan de to-do lijst belanden.
  2. Zorg voor een goed relatiebestand met al je oude, huidige en potentiële opdrachtgevers en leuke contacten en laat met enige regelmaat iets van je horen. Heb je een groot relatiebestand? Denk dan eens aan het versturen van een nieuwsbrief.
  3. Maak een goede begroting voor het komende jaar. Maak per maand een reeële schatting hoeveel geld je denkt te gaan verdienen. Zo weet je wat er nog bij moet (en wanneer) en kan je gericht actie ondernemen. Je kan ook ontdekken dat er eigenlijk wel genoeg binnen komt. Dan heb je opeens de vrijheid om slecht betaalde, dan wel oninteressante, nieuwe opdrachten af te slaan en die tijd te steken in de groei van je bedrijf (terug naar punt 1). Verdien je volgend jaar nog meer…
  4. Elke keer weer veel te lang met je BTW aangifte bezig? Investeer in een goed boekhoudsysteem. Die zijn online te vinden in vele soorten, maten en prijzen. Onderzoek even waar jij behoefte aan hebt en geloof me, aangezien zij al het rekenwerk voor je doen bespaart het je vele uurtjes.
  5. Hou regelmaat in je (online) marketing acties. Al heb je op dit moment opdrachten genoeg, zorg dat je zichtbaar blijft voor in de toekomst. Plan vaste momenten waarop je blogt/tweet/een nieuwsbrief verstuurt. Heb je een onregelmatig ritme? Bestook dan niet op je vrije dag mensen met informatie om vervolgens lang niets van je te laten horen. Bijna elk online medium heeft de mogelijkheid tot het plannen van berichten. Zet een stapeltje klaar en je kan er weer even tegen.
  6. Zorg voor een goed online ‘verzamelsysteem‘, zoals Evernote of Pinterest. Alles waar je nu geen tijd voor hebt (het lezen van dit blog met geweldige tips, goede links om te tweeten, inspiratie of belangrijke informatie) vind je later makkelijk terug.

 

Werken voor niets?

Op het moment dat tomaten gratis worden, kan ik ook voor niets werken

De afgelopen jaren zie je regelmatig grappige of scherpe blogs van boze kunstenaars voorbijkomen. In deze teksten maken ze korte metten met ‘opdrachtgevers’ die ze voor de zoveelste keer gevraagd hebben voor weinig tot niets (of voor ‘naamsbekendheid’) te werken. Heerlijke stukken om te lezen en vaak o zo herkenbaar.

Maar toch…

Ik deel de mening dat, wat voor werk je ook doet, je betaald dient te worden voor je werk. Maar toch… Als startende cultureel ondernemer is het soms slim om, net als voor elke andere startende ondernemer, af en toe projecten aan te pakken die financieel niet super aantrekkelijk zijn. Voor die, gatver daar komt ie weer, ‘naamsbekendheid’, maar ook bijvoorbeeld voor je eigen ontwikkeling.

Investering

Dat betekent niet dat je blind alles moet aanpakken wat er voor je neus komt. Is een project niet interessant en betaalt het ook niets? Dan haal je er niets uit en kan je beter in het zonnetje gaan zitten (of aan je website werken, netwerken of een cursus volgen). Als je voor weinig werkt, moet je het zien als een investering in je eigen bedrijf. Dat betekent dat die investering jou iets op moet leveren. Denk bij het voorbij komen van zo’n opdracht dus niet te veel wat jij voor die ander kan betekenen (dat is al duidelijk), maar vooral wat die ander voor jou kan doen.

Voor wat, hoort wat

Wanneer levert een project je nou iets op? Nou goed, die naamsbekendheid kan dus goed zijn (daarover straks meer). Maar een project kan ook interessant zijn, als je iets nieuws leert. Je in een goede omgeving je portfolio kan vergroten. Of je de mogelijkheid krijgt een eigen project een keertje uit te testen. Het moet iets zijn dat je marktwaarde vergroot. Kortom, door het doen van dit project voor weinig, kan voor je volgende project je uurtarief omhoog, omdat je waarde is toegenomen.

Goede afspraken maken

Juist bij projecten waar je voor weinig geld werkt is het maken van goede afspraken heel belangrijk. Voor je het weet zit je, steeds gefrustreerder, veel meer uren te werken dan vooraf gepland en ben je ook nog bezig met dingen die niets met jouw marktwaarde te maken hebben. En die naamsbekendheid: wanneer je een opdracht doet om je naamsbekendheid te vergroten, moet je er zeker van zijn dat dit ook gebeurt. Dus spreek vooraf af, dat jouw naam in die folder komt, dat jouw website genoemd wordt of dat je in die toespraak bedankt wordt.

Op een gegeven moment is het klaar

Zoals ik al schreef, heb ik het hier over startende (cultureel) ondernemers. Ben je inmiddels al een paar jaar bezig? Dan ben je geen starter meer en is werken voor weinig tot niets geen optie. Wil iemand jou inhuren, met jouw kwaliteit en al die (met bloed zweet en tranen, voor weinig euro’s opgedane) ervaring? Dan betalen ze er maar voor.